Đôi điều tôi đã học từ nước Anh

Xin chào các bạn,

Tôi rất vui và vinh dự khi được mời tham gia trang blog của ngài Đại sứ.

Khi tôi viết những dòng này, thì London đang ở trong mùa hè oi nóng. Tháng Sáu vừa rồi, được xem là tháng Sáu nóng nhất nước Anh kể từ 1976. Cái nóng ấy với những người như tôi, cũng có điều tích cực là ta dậy sớm mà không cần…đồng hồ báo thức. Mà điều này thật quan trọng trong những ngày tôi làm chủ biên chương trình. Đến sớm để tiếp nhận tin tức đưa về từ văn phòng Đông Nam Á. Chắt lọc lại một số tin để làm điều chúng tôi hay gọi đùa là “bán” cho các ban ngôn ngữ và chương trình khác trong BBC World Service trong cuộc họp vùng lúc 9h30 sáng, giờ London. Cuộc họp nửa tiếng là dịp để các bên trao đổi, thuyết phục bộ phận khác lưu tâm câu chuyện mà mình thấy thú vị, và nhìn tới nghị trình tin tức trong ngày.

Sự thay đổi của BBC Tiếng Việt những năm gần đây nằm trong mạch thay đổi chung của World Service. Một điều dễ nhận thấy là người làm truyền thông phải bước cho kịp với đổi thay công nghệ. Chuyến đi Bắc Kinh của tôi tường thuật Olympics 2008 còn là sự cân bằng giữa bài cho radio và online. Ở chuyến đi Washington đầu năm 2009 để dự lễ nhậm chức của Tổng thống Obama, hầu hết bài tôi làm đã là cho trang mạng. Và gần đây nhất, một số đồng nghiệp đi công tác còn biên tập chương trình video – mà một số đã phát cả trên BBC World. Việc khai trương trang BBC Tiếng Việt chính thức trên YouTube là chỉ dấu rằng kỹ năng truyền thông giờ đây phải thực sự mang tính đa phương tiện.

Công việc thú vị hơn, nhưng cũng bận rộn hơn. Dù vậy, tôi vẫn giữ cho mình “nghề tay trái” là viết ca khúc. Thêm một điều nữa tôi rút ra từ người Anh là quan niệm rằng điều quan trọng trong cuộc sống là những gì cuốn hút ta làm trong giờ thư rỗi. Đã có người nói không ở quốc gia nào có nhiều nhạc công nghiệp dư diễn tốt nhạc giao hưởng như ở Anh. Có lẽ nó gắn với khuynh hướng của người dân xứ đảo này, rằng công việc dừng lại trước cửa nhà mình. Và ‘hobby’ (thú tiêu khiển) nhiều khi lại là cách tốt nhất để anh bộc lộ bản thân mình.

Dự kiến trong hè này, album nhạc quan trọng nhất trong quá trình sáng tác của tôi sẽ ra mắt ở Việt Nam. Ca sĩ Đức Tuấn, người giành hai giải Cống hiến 2009, lựa chọn 10 ca khúc của tôi cho đĩa nhạc mang tựa đề Trẻ mãi. Đây là hợp tuyển những ca khúc từng phát hành trước đây cùng một số bài mới, với phần hòa âm của nhạc sĩ Hồng Kiên. Quá trình chuẩn bị đã từ một năm qua, và chúng tôi hy vọng các bạn sẽ đón nhận như một đĩa nhạc đẹp, được làm chỉnh chu của nhạc Việt.

Trong thời gian bàn bạc, chuẩn bị với Đức Tuấn, chúng tôi liên hệ với nhạc trưởng, nhạc sĩ hòa âm người Anh Paul Bateman, từng làm việc với các danh ca, từ Bryn Terfel cho đến Sarah Brightman và Paul McCartney. Là người nổi tiếng và bận rộn, nhưng ông Paul rất lịch thiệp và nhiệt tình trả lời những câu hỏi của chúng tôi. Kết quả sau đó, như nhiều bạn đã biết, nhạc trưởng Paul Bateman đã đến Việt Nam chỉ huy đêm nhạc Music of the Night của Đức Tuấn, được nhiều tờ báo xem là một trong những sự kiện âm nhạc trong nước năm 2009. Tôi biết cũng còn có những nhạc sĩ người Anh thân thiện và muốn hợp tác với những người làm nhạc trong nước như thế.

Sự thân thiện của người Anh là đặc điểm đáng yêu không quá khó để nhận ra. Người ta đã nói nhiều về việc đời sống người Anh nhấn mạnh sự riêng tư, với phương châm “nhà tôi là pháo đài của tôi”. Theo cách hiểu này, người Anh niềm nở mà không suồng sã, để không ai có thể can thiệp đời sống riêng của nhau.

Nhưng mặt khác, người Anh không hề hờ hững lạnh nhạt, mà sẵn sàng nhiệt tình giúp bạn. Láng giềng nơi tôi ở là ví dụ. Ông cụ nhà bên, đã hơn 70, bỏ cả ngày giúp vợ tôi thông đường ống nước bị nghẹt, trong khi tôi đang ở xa tường thuật Olympics Bắc Kinh. Hay có một tối, đang ăn cơm, chúng tôi nghe tiếng gõ cửa. Cô bé nhà đối diện đang đứng ở ngoài, bảo: “Bố cháu nói chạy sang để nhắc chú là đèn trong xe ô tô của chú vẫn mở.” Đúng như ông cụ láng giềng thường vỗ vai tôi căn dặn: “Chúng ta không xen vào việc của nhau, nhưng ta biết có thể tìm thấy nhau khi cần.”

Sự hảo tâm của cá nhân nêu bật lên một đặc điểm khác của người Anh, sự khoan dung. Trong cuốn sách về sông Thames, tác giả Peter Ackroyd nhận xét dòng sông cũng là ẩn dụ về Anh quốc. Sông Thames “khiêm tốn và ôn hòa, êm đềm và có ích; mạnh mẽ mà không hung tợn. Nó không ấn tượng đến nỗi khoa trương. Lớn mà không đến mức khổng lồ.” Ở góc độ nào đấy, người Anh là như vậy. Họ từ chối sự cực đoan. Sự điềm đạm, thực tiễn của người Anh bao hàm cả thái độ ủng hộ những thay đổi mới và đồng thời bảo vệ di sản của quá khứ.

Sự khoan dung ấy là tiền đề cho xã hội đa văn hóa, đa sắc tộc tại Anh ngày hôm nay. Có hơn 300 ngôn ngữ được nói ở thủ đô London, dĩ nhiên trong đó có tiếng Việt. Công việc làm báo cho phép tôi tiếp xúc với nhiều người Anh gốc Việt và công dân từ Việt Nam đóng góp cho kinh tế và văn hóa của thành phố toàn cầu này. Mà không chỉ tại London, có những người Việt Nam đang làm ở những lĩnh vực khác nhau trên toàn Vương quốc Anh. Dù chưa có thống kê đầy đủ, nhưng có thể tin rằng những đóng góp của người Việt theo thời gian sẽ tăng không chỉ về số lượng mà còn sâu sắc hơn.